เบื้องหลังการปฏิรูปลูกหนังแดนน้ำหอมที่กำลังเขย่ายุโรป

ฟุตบอลยุโรปในช่วงหลายปีที่ผ่านมาเต็มไปด้วยการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบใหม่ของยูฟ่า แชมเปียนส์ลีก การเพิ่มจำนวนโปรแกรมแข่งขันระดับนานาชาติ หรือการขยายมูลค่าทางธุรกิจของวงการลูกหนังระดับโลก แต่ท่ามกลางกระแสเหล่านั้น หนึ่งในการปฏิรูปที่ถูกพูดถึงมากที่สุดกลับเกิดขึ้นที่ประเทศฝรั่งเศส เมื่อ ลีกเอิง ตัดสินใจลดจำนวนสโมสรจาก 20 ทีม เหลือเพียง 18 ทีมอย่างเป็นทางการตั้งแต่ฤดูกาล 2023/24 เป็นต้นมา การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ไม่ใช่เพียงเรื่องของตัวเลขในตารางคะแนน แต่เป็นการปรับโครงสร้างทั้งระบบของฟุตบอลฝรั่งเศส ตั้งแต่การบริหารลิขสิทธิ์ถ่ายทอดสด การจัดสรรรายได้ การลดภาระโปรแกรมแข่งขัน ไปจนถึงการยกระดับคุณภาพของลีกให้สามารถแข่งขันกับพรีเมียร์ลีก ลาลีกา บุนเดสลีกา และกัลโช่ เซเรีย อา ได้อย่างใกล้เคียงมากขึ้น

ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา ลีกเอิงมักถูกมองว่าเป็นลีกผลิตดาวรุ่งชั้นยอดของโลก แต่ยังขาดความเข้มข้นในภาพรวมเมื่อเทียบกับลีกยักษ์ใหญ่ของยุโรป อย่างไรก็ตามหลังจากการเข้ามาของทุนต่างชาติ การเติบโตของสโมสรอย่าง ปารีแซ็ง-แฌร์แม็ง และการพัฒนาระบบเยาวชนอย่างต่อเนื่อง ทำให้ฟุตบอลฝรั่งเศสเริ่มเข้าสู่ยุคใหม่ที่จริงจังมากขึ้น และหนึ่งในก้าวสำคัญของการเปลี่ยนผ่านครั้งนี้คือการปรับลีกให้เหลือ 18 ทีม ซึ่งกลายเป็นหัวข้อที่แฟนบอลจำนวนมากเริ่มกลับมาสนใจโครงสร้างของ ประวัติศาสตร์ฟุตบอลฝรั่งเศส จากจุดเริ่มต้นสู่มหาอำนาจลูกหนังโลก ลีกที่สร้างทั้งแชมป์และดาวรุ่งระดับตำนาน เพราะการเปลี่ยนแปลงในวันนี้ไม่ได้เกิดขึ้นอย่างไร้ที่มา แต่คือผลลัพธ์จากวิวัฒนาการของวงการลูกหนังแดนน้ำหอมที่เดินทางมายาวนานกว่าหนึ่งศตวรรษ และกำลังเข้าสู่ช่วงเวลาสำคัญที่สุดอีกครั้ง

ทำไมลีกเอิงต้องลดจาก 20 ทีมเหลือ 18 ทีม

การตัดสินใจของ Ligue de Football Professionnel หรือ LFP ถูกอนุมัติอย่างเป็นทางการในปี 2021 โดยได้รับเสียงสนับสนุนมากกว่า 97 เปอร์เซ็นต์จากสโมสรสมาชิก ก่อนเริ่มใช้งานจริงในฤดูกาล 2023/24 เหตุผลสำคัญที่สุดคือการยกระดับคุณภาพการแข่งขันในภาพรวมของลีก ฝรั่งเศสมองว่าการมี 20 ทีมทำให้เกิดช่องว่างด้านคุณภาพมากเกินไป โดยเฉพาะกลุ่มทีมกลางตารางที่ไม่ได้ลุ้นแชมป์หรือหนีตกชั้น ส่งผลให้หลายเกมขาดความเข้มข้นเมื่อเทียบกับลีกระดับท็อปของยุโรป

นอกจากนี้ การลดจำนวนทีมยังช่วยให้แต่ละสโมสรได้รับส่วนแบ่งรายได้จากลิขสิทธิ์ถ่ายทอดสดมากขึ้น เพราะจำนวนทีมที่ต้องแบ่งรายได้ลดลง ขณะที่ฟุตบอลฝรั่งเศสกำลังเผชิญแรงกดดันด้านเศรษฐกิจหลังวิกฤตโควิด-19 และปัญหาด้านลิขสิทธิ์ถ่ายทอดสดในช่วงหลายปีที่ผ่านมาอีกหนึ่งเหตุผลสำคัญคือการลดความหนาแน่นของโปรแกรมแข่งขัน เพื่อให้สโมสรฝรั่งเศสมีความพร้อมมากขึ้นในการแข่งขันฟุตบอลยุโรป โดยเฉพาะหลังยูฟ่าเพิ่มจำนวนเกมในรายการสโมสรยุโรปยุคใหม่

โครงสร้างการแข่งขันลีกเอิง 18 ทีมในปัจจุบัน

ปัจจุบัน ลีกเอิงมีสโมสรเข้าร่วมแข่งขันทั้งหมด 18 ทีม โดยแต่ละสโมสรจะพบกันแบบเหย้า-เยือน รวมทั้งสิ้น 34 นัดต่อฤดูกาล ลดลงจากเดิมที่ต้องเล่น 38 นัดในระบบ 20 ทีม

ระบบคะแนนยังคงเหมือนเดิม คือ

• ชนะ 3 คะแนน
• เสมอ 1 คะแนน
• แพ้ 0 คะแนน

ทีมที่มีคะแนนมากที่สุดจะคว้าแชมป์ลีกเอิง ขณะที่การตัดสินอันดับใช้ผลต่างประตูได้เสียและจำนวนประตูที่ยิงได้ตามลำดับแม้จำนวนแมตช์จะลดลงเพียง 4 นัดต่อฤดูกาล แต่ผลกระทบที่เกิดขึ้นกลับมีขนาดใหญ่กว่าที่หลายคนคาด เพราะทุกคะแนนมีความสำคัญมากขึ้นอย่างชัดเจน

ลีกเล็กลง แต่การแข่งขันกลับดุเดือดกว่าเดิม

หนึ่งในสิ่งที่เห็นได้ชัดที่สุดหลังการเปลี่ยนแปลง คือความเข้มข้นของตารางคะแนนเมื่อจำนวนทีมลดลง พื้นที่ปลอดภัยของทีมระดับกลางตารางก็ลดลงตามไปด้วย หลายสโมสรที่เคยลอยตัวได้ในช่วงท้ายฤดูกาล กลับต้องดิ้นรนทั้งในการลุ้นพื้นที่ยุโรปและการหนีตกชั้น

แนวคิดนี้ถูกเรียกในวงการฟุตบอลฝรั่งเศสว่า การลดพื้นที่ “Soft Stomach” หรือโซนกลางตารางที่ไม่มีเป้าหมายชัดเจน ซึ่ง LFP มองว่าเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาคุณภาพการแข่งขันของลีกมานานหลายปีผลที่เกิดขึ้นคือเกือบทุกแมตช์มีความหมายมากขึ้น และส่งผลโดยตรงต่ออันดับตารางคะแนนตลอดฤดูกาล

ผลกระทบต่อทีมลุ้นแชมป์อย่าง PSG

แม้หลายคนอาจมองว่าการลดจำนวนทีมไม่น่าจะส่งผลต่อทีมระดับมหาอำนาจอย่าง Paris Saint-Germain แต่ในความเป็นจริง PSG ก็ได้รับผลกระทบเช่นกันโปรแกรมที่ลดลงช่วยให้ทีมมีเวลาพักฟื้นนักเตะมากขึ้น และสามารถบริหารขุมกำลังได้มีประสิทธิภาพกว่าเดิม โดยเฉพาะในช่วงที่ต้องลงเล่นทั้งลีกเอิง ยูฟ่า แชมเปียนส์ลีก และฟุตบอลถ้วยภายในประเทศสิ่งนี้กลายเป็นหนึ่งในเหตุผลที่หลายฝ่ายเชื่อว่าฟุตบอลฝรั่งเศสกำลังพยายามสร้างสภาพแวดล้อมให้สโมสรสามารถแข่งขันในเวทียุโรปได้ดีขึ้นกว่าเดิม

ลีกเอิงกำลังเดินตามรอยบุนเดสลีกา

หากมองไปยังยุโรป ลีกเอิงไม่ได้เป็นลีกแรกที่ใช้ระบบ 18 ทีม Bundesliga ใช้ระบบดังกล่าวมาอย่างยาวนาน โดยมีการแข่งขัน 34 นัดต่อฤดูกาลเช่นเดียวกันหลายฝ่ายในฝรั่งเศสมองว่าบุนเดสลีกาเป็นตัวอย่างที่ประสบความสำเร็จ ทั้งในแง่คุณภาพการแข่งขัน ความแข็งแกร่งของสโมสร และการบริหารรายได้ด้วยเหตุนี้ LFP จึงมองว่าการลดจำนวนทีมไม่ใช่การทำให้ลีกเล็กลง แต่เป็นการเพิ่มคุณภาพของผลิตภัณฑ์ฟุตบอลที่ขายออกสู่ตลาดโลก

สโมสรระดับกลางได้รับประโยชน์มากกว่าที่คิด

แม้ PSG จะเป็นสโมสรที่ถูกพูดถึงมากที่สุด แต่กลุ่มทีมอย่าง Olympique de Marseille, AS Monaco, Olympique Lyonnais, LOSC Lille และ RC Lens ต่างได้รับประโยชน์จากโครงสร้างใหม่นี้เช่นกันการลดจำนวนแมตช์ช่วยให้สโมสรเหล่านี้สามารถโฟกัสกับการแข่งขันยุโรปได้มากขึ้น ลดความเสี่ยงเรื่องอาการบาดเจ็บ และเปิดโอกาสให้ใช้ขุมกำลังได้อย่างมีประสิทธิภาพมากกว่าเดิมฤดูกาลที่ผ่านมา หลายสโมสรฝรั่งเศสสามารถสร้างผลงานที่น่าสนใจในฟุตบอลยุโรป ซึ่งถูกมองว่าเป็นผลพวงจากโปรแกรมแข่งขันที่สมดุลขึ้น

ผลต่อการลุ้นตกชั้นที่โหดกว่าเดิม

อีกหนึ่งผลกระทบที่ชัดเจนคือการแข่งขันหนีตกชั้นเมื่อจำนวนทีมลดลง พื้นที่ในลีกสูงสุดก็มีมูลค่าสูงขึ้นตามไปด้วยหลายฤดูกาลที่ผ่านมา เราได้เห็นสโมสรใหญ่หลายทีมต้องดิ้นรนอย่างหนัก เช่น Olympique Lyonnais ที่เคยอยู่ในสถานการณ์ลุ้นหนีตกชั้นช่วงต้นฤดูกาล หรือหลายสโมสรเก่าแก่ที่ต้องเผชิญแรงกดดันมหาศาลจากระบบใหม่สิ่งนี้ทำให้ลีกเอิงกลายเป็นลีกที่ไม่มีเกมง่ายอีกต่อไป เพราะทุกคะแนนสามารถเปลี่ยนสถานะของทีมได้ตลอดเวลา

ลีกเอิง 18 ทีม กับอนาคตฟุตบอลยุโรป

หลายคนมองว่าการลดจำนวนทีมเป็นเพียงการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า แต่หากมองในระยะยาว นี่อาจเป็นต้นแบบสำคัญของฟุตบอลยุโรปยุคใหม่เมื่อโปรแกรมแข่งขันเพิ่มขึ้นจากยูฟ่า เนชันส์ลีก ฟุตบอลสโมสรโลก และแชมเปียนส์ลีกรูปแบบใหม่ หลายลีกอาจต้องเริ่มพิจารณาความสมดุลระหว่างจำนวนแมตช์และคุณภาพการแข่งขันฝรั่งเศสจึงกลายเป็นหนึ่งในประเทศแรกๆ ที่กล้าปรับโครงสร้างลีกครั้งใหญ่ เพื่อเตรียมรับมือกับอนาคตของวงการฟุตบอลโลก

และแม้จะยังเร็วเกินไปที่จะตัดสินว่าระบบ 18 ทีมคือคำตอบที่ดีที่สุดหรือไม่ แต่สิ่งหนึ่งที่เห็นได้ชัดคือ ลีกเอิงกำลังมีการแข่งขันที่เข้มข้นขึ้น สโมสรมีความพร้อมมากขึ้น และฟุตบอลฝรั่งเศสกำลังสร้างตัวเองให้กลายเป็นหนึ่งในศูนย์กลางสำคัญของยุโรปอย่างแท้จริงจากลีกที่เคยถูกมองว่าเป็นเพียงเวทีสร้างดาวรุ่ง วันนี้ฟุตบอลฝรั่งเศสกำลังส่งสัญญาณชัดเจนว่าพวกเขาต้องการเป็นมากกว่านั้น และโครงสร้างลีกเอิง 18 ทีม อาจเป็นจุดเริ่มต้นของยุคใหม่ที่กำลังเปลี่ยนสมดุลของฟุตบอลยุโรปทั้งทวีป